Florence Nightingale: Bir Hemşirenin Başarısı
Florence Nightingale: Bir Hemşirenin Başarısı
Geçen hafta İstanbul’da, Florence Nightingale Hastanesi’nde tedavi gören bir akrabamı ziyarete gittim. Tam hastaneden ayrılırken, orada çalışan bir doktor dostumla karşılaştım. Öğle zamanıydı. ‘Bir saat öğle tatilim var, gel beraber yemek yiyelim’ dedi. Zevkle kabul ettim. Uzun zamandır görüşmemiştik. Yemek yerken koyu bir sohbete daldık.
Kırım Savaşı ve Selimiye Kışlası
Bir ara, hastaneye adı verilmiş olan Florence Nightingale’den bahsettik. Nightingale’in, İngiliz bir hemşire olduğunu biliyordum. Lakin dostumdan bilmediğim başka şeyler de öğrendim:
Meğer Nightingale, 1854 yılında Kırım Savaşı’nda, çok kötü koşullar altında Selimiye Kışlası’nda yatmakta olan yaralı İngiliz askerlerine bakmak üzere, başka gönüllü kadın hemşirelerle birlikte İstanbul’a gelmiş.
Ve kısa zamanda, hastaların hijyen, beslenme ve bakım standartlarını radikal bir şekilde değiştirmeyi başarmış.
Basit yaralanmaların bile ölümle sonuçlandığı Selimiye'de kanalizasyon ve havalandırma sisteminin yenilenmesini sağlamış.
Bulaşıcı hastalığı olan hastaların izole edilmeleri, yiyeceklerin steril koşullarda hazırlanması ve tıbbi atıkların uygun biçimde yok edilmesi Nightingale sayesinde gerçekleşmiş.
Nightingale Latince, Yunanca, İtalyanca, Fransızca gibi dilleri bilmenin yanı sıra yüksek düzeyde bir matematik ve tarih bilgisine sahipmiş. Selimiye’de kaldığı sürece sağlık sorunlarının verilerini biriktirmeye ve istatistiksel analizini yapmaya başlamış.
Hastaların ölüm sıklıklarını ve sebeplerini gösteren grafikler oluşturmuş. Sayesinde modern tıbbi istatistiklerin ve veri tabanlı tıbbi uygulamaların temeli atılmış ve sağlık reformlarına olan destek artmış.
Salgın hastalıkları ve kötü yaşam koşullarını önlemek için dünyanın çeşitli ülkelerinde yardım kampanyaları örgütlemiş.
Doktor dostum, sohbetimizin sonunda bana bu konuda bir kitap önerdi:
‘TIP VE HEMŞİRELİK TARİHİ AÇISINDAN FLORENCE NIGHTINGALE’İN ÖNEMİ’
Prof. Dr. Çağatay ÜSTÜN
Prof. Dr. Çağatay ÜSTÜN
Kitabı aldım ve okudum.
Kitaptan kısa bir bölüm:
…
Florence Nightingale’in yaşadığı zaman dilimi incelendiğinde, tıbbın gelişmelere açık bir döneme girdiğini, yaşanan olumlu aşamaların hemşirelik üzerindeki yansımalarının onun tarafından gerçekleştirildiğini söylemek mümkündür. 17. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın ortasına kadar geçen dönem, hasta bakımı odaklı hemşirelik için karanlık bir çağ olarak tanımlanmaktadır. Şişman, kötü ve pasaklı görünüme sahip hemşire imajının hâkim olduğu bu dönemin ardından, ailesi hemşirelikle ilgili bir eğitim almasından yana değildi. O yıllarda hastaneler insanların gitmek istemeyeceği, ürktüğü, karanlık, genellikle pis ve kötü yönetilen yerlerdi. Tek koğuşta kalan fazla sayıda hasta kimi zaman aynı yatakta yatırılırdı.
…
Onun Selimiye’de gösterdiği çaba ve azim, Osmanlı Devleti padişahı Abdülmecit tarafından da anlamlı bulunarak, uygun gördüğü maddi ve manevi takdiri Florence Nightingale ve İngiltere Kraliçesi’ne bildirildi. Nightingale, savaş sırasında kamplardaki sağlık koşullarının çok kötü olduğunu fark etti. Matematik ve istatistik bilgisinin işine yaradığı bu dönemde, hastanedeki ölüm oranlarını kaydetti. Verilerine göre 1000 yaralı askerin 600’ü bulaşıcı hastalıklar sebebiyle ölmekteydi. Bu duruma müdahale ederek, temiz çevre koşullarını oluşturmaya çalıştı. Tıbbi malzeme, temiz su ve meyve sağladı. Bu gayretleri sayesinde ölüm oranı %60’dan %42’ye, daha sonra da %2.2’ye düştü. Yaralı askerler için bir anne gibiydi ve eline lambasını alarak her gece onları ziyaret etmesi nedeniyle Lambalı Kadın lakabıyla tanındı. Gösterdiği başarıları İngiltere’de Kraliçe Victoria, Prens Albert ve Başbakan Lord Palmerston tarafından da desteklendi.
Ülkesine döndükten sonra, 15 Haziran 1860’da St. Thomas
Hastanesine bağlı dünyadaki ilk hemşerilik okulu olarak bilinen Nightingale Hemşire Eğitim Okulunun (Nightingale Training School for Nurses) kurulmasına öncülük ederek, yeni anlayışla hemşirelerin yetiştirilmesi ve bilimsel bir eğitimle mesleğe kazandırılmasını sağladı.’
Nightingale 1858’de Royal Statistical Society'nin ilk kadın üyesi seçilir.
1907'de ise, daha önce hiçbir kadına verilmemiş liyakat nişanıyla ödüllendirilir.
Dünyanın ilk modern sivil hemşire okulu olan Nightingale’in okulu King's College London'ın bünyesinde faaliyetlerini sürdürüyor.
Yeni hemşireler göreve başlamadan önce Nightingale Andı ile mesleklerine bağlılık yemini ediyorlar.
Günümüzde de hemşirelik bakım uygulamalarında ve eğitim programlarında istatistik ve araştırma kullanımı ve öğretimi onun verdiği ışıkla devam ediyor.
Günümüzde de hemşirelik bakım uygulamalarında ve eğitim programlarında istatistik ve araştırma kullanımı ve öğretimi onun verdiği ışıkla devam ediyor.
Doğum günü 12 Mayıs, tüm dünyada ‘Hemşireler Günü’ olarak kutlanıyor.
Ne yazık ki, Nightingale 1910’da hasta tedavi ederken yakalandığı ve onu çok hırpalayan Kırım Ateşi sonucu hayata veda eder.
‘Sanat, hastalara hemşirelik yapmaktır. Lütfen dikkat ediniz, hastalığa hemşirelik yapmak değil! Bu, gerçek hemşireliğin neden sadece hastanın yatağının yanında (başucunda) ve hasta odasında veya koğuşta öğrenebileceğinin sebebidir. Dersler ve kitaplar gereklidir. Ancak bunlar sadece değerli aksesuarlardır.’
Florence Nightingale
Nevin Tali Ölçer